door Wenda Linthorst
Minder verspillen door koken op maat
Minder eten klaarmaken. Dat is een van de tips om geld te besparen en is beter voor de planeet. In de zorg wordt volgens Diversio (2016) 40% van het eten weggegooid rondom de bereiding. In dit artikel focussen we graag op de hoeveelheid die nodig is!
Stel je voor, je krijgt thuis gasten. Natuurlijk wil je niet te weinig maken, dus je maakt net even wat extra. Uiteindelijk blijft er vaak een flinke hoeveelheid over die je niet op die dag op krijgt. Soms kun je het nog in de koelkast zetten, maar helaas belandt het soms ook in de prullenbak. Met de strakke budgetten in de zorg en de groeiende bewustwording dat we allemaal goed voor onze planeet moeten zorgen, is dit een extra reden om hier eens serieus naar te kijken.
Hoe ouder, hoe minder we eten
Als je de leeftijd van 70+ hebt bereikt, beweeg je over het algemeen natuurlijk minder dan een 35-jarige. En als je dan ook nog in een huis van een zorgorganisatie woont, is de kans groot dat je nog minder actief bent. Dat betekent simpelweg dat de bewoners niet zoveel meer hoeven te eten als jongere mensen. Je hoeft dus niet exact te maken wat je voor jezelf thuis ook zou maken. Natuurlijk verschilt het van persoon tot persoon, dus het is belangrijk goed te kijken naar de specifieke groep bewoners.
Minder aardappelen
Voor volwassenen wordt door het Voedingscentrum 4 tot 5 eetlepels rijst, pasta of aardappelen per dag aangeraden. Maar voor iemand van 75 jaar of ouder daalt dit naar 3 eetlepels. Dat betekent dat je een aardappel minder hoeft te schillen voor je bewoners, en dat scheelt je ook nog eens tijd! Je kunt dus eerder tevreden zijn met wat er gegeten is. Je vraagt je misschien weleens af of het genoeg is, maar dat kan dus zeker genoeg zijn!
Minder brood
Voor een vrouw van 35 is de richtlijn van het Voedingscentrum om elke dag 4 tot 5 boterhammen te eten. Bij een vrouw van 75 jaar is 3 boterhammen al voldoende. Heeft de bewoner bij het ontbijt twee boterhammen gehad? Dan kan het zomaar zijn dat één boterham bij de lunch al genoeg is! Ook dit verschilt natuurlijk per locatie of groep. Wie weet worden er bij jou wel vijf boterhammen gegeten, en dat is natuurlijk helemaal prima!
Groente blijft
Of je nu 35 jaar bent of 75 jaar, het Voedingscentrum raadt aan om dagelijks 250 gram groente te eten. Voor 70+ ers wordt aangeraden om minimaal 150 gram groente bij de avondmaaltijd te eten. Met de kleinere porties die ouderen eten, is het dus superbelangrijk om overdag ook groentemomenten in te lassen. Leg eens wat stukjes komkommer naast een broodje bij de lunch. Dip eens reepjes paprika in de hummus om half 4. Heb je een beetje extra tijd? Dan is een zelfgemaakte soep van groente die je nog in de koelkast hebt liggen de uitkomst. Dat komt de duurzaamheid ook nog eens ten goede. En de bewoners? Die kennen dat ook wel, vroeger was er tenslotte ook vaak restjessoep. Zo zorg je niet alleen voor een gezond dieet, maar draag je ook bij aan een duurzamere wereld. En dat allemaal met een knipoog naar vroeger!
door Wenda Linthorst
Eet met de seizoenen
De klimaatverandering is flink aan de gang. De zomers worden warmer in Nederland. Op elk niveau zijn we ons er bewust van dat we meer moeten letten op onze keuzes. Een van de zaken die erg helpt bij het verminderen van jouw uitstoot, is wát je koopt. Een artikel over de seizoenen die je kunt gebruiken in de zorg, maar ook thuis!
Het is september op het moment dat dit artikel uitkomt. In deze maand is het thema bij Keukentijgers Groen Genoeg. Welke groenten en fruit kun je het beste eten dit seizoen omdat dat nu geoogst wordt? Eigenlijk heel veel! Als boerendochter zie ik deze maand veel gebeuren. Uien komen van het land. Wortelen worden geoogst. Hier en daar zelfs nog wat aardappelen. Maar ook de broccoli, prei en bloemkool zie je komen. Kijk maar eens goed op het land als je eens langs een veld rijdt wat er gebeurt.
Wat eten we nu niet?
Boerenkool en spruiten zijn echte wintergroentes en kun je beter nu nog niet eten. Toch zin in stamppot? Doe dat dan met bijvoorbeeld andijvie. Verse doperwten en asperges zie je in het voorjaar. Mocht je nu nog ergens asperges kunnen kopen, is het beter om dit over te slaan. Het is duur en absoluut geen groente die past bij het najaar.
Peultjes, haricot verts en suger snaps zijn maar kort van Nederlandse bodem verkrijgbaar. Let er maar eens op of dit niet van ver weg komt. Dan wordt dit ingevlogen en is dus niet duurzaam.
Hoe weet ik wat in het seizoen is?
Meestal zijn de seizoens groenten wel in de aanbieding. Daar is tenslotte veel van aanwezig. Dit is de gemakkelijke manier om volgens het seizoen te eten.
Januari tot maart meest karig
De eerste drie maanden van het jaar gebeurt er het minste qua oogst in Nederland. Je zult zien dat er dan meer producten in de supermarkt uit het buitenland komen of dat er zelfs een iets kleiner assortiment is. Een leuke periode om wat meer te werken met bonen of nu alvast wat zaken in te vriezen. Invriezen is goed voor de portemonnee en duurzaam!
Fruit door het jaar heen
Het Voedingscentrum heeft een ezelsbruggetje voor het fruit dat je het hele jaar kunt eten en altijd een duurzame keuze is. ABCDE. Dit zijn Appels, Bananen, Citrusfruit, Druiven, En peren. Appels en peren komen uit Nederland. Bananen en Citrusfruit komen uit Zuid-Europa of Zuid-Amerika. Doordat ze met grote aantallen komen, valt de milieubelasting mee, zeggen zij. De reis van bijvoorbeeld Spanje naar hier heeft relatief weinig impact. De sinaasappel kun je dus zeker nog wel voorschotelen aan de bewoners!
Zacht fruit
Zacht fruit zoals bessen, aardbeien, bramen en frambozen, komen ook uit Nederland. Dit is echt zomerfruit. Sla deze zachte fruitsoorten over in de winter. Wat natuurlijk wel kan, is een overschot aan zomerfruit invriezen voor een smoothie of jam er van maken.
door Wenda Linthorst
Maak het een thuis!
De meeste mensen in de zorg werken parttime. Sommige familieleden komen elke dag. De naasten zijn er misschien nog wel meer dan jij! In de maand ‘Ongezouten mening’ is het tijd om eens te kijken hoe familieleden zich nog meer thuis voelen en meer kunnen bijdragen in het huis.
Ruim 350.000 mensen maken op dit moment gebruik van langdurige zorg in Nederland. Stel dat er geen overlap is tussen die mensen, zijn er dus ongeveer 350.000 mensen in Nederland die soms in een langdurige zorgorganisatie komen om een naaste te bezoeken. Tenminste, als je ervan uitgaat dat iedereen één naaste heeft die er voor iemand is. Als al deze mensen een klein klusje kunnen doen op het moment dat ze er zijn, kan dat voor een groot gedeelte werk wegnemen. Dan heb jij meer tijd voor andere taken.
Een praatje en wat doen
Stel, er komt iemand om 15 uur op bezoek. Je ziet die dame wekelijks. Ze zit dan bij haar vader in de woonkamer. Ze hebben wat kleine gesprekken, maar eigenlijk komt het niet altijd zo goed uit de verf. Hoe fijn is het dan, als ze iets te doen heeft daarbij? Je kunt zulke bezoeken luchtiger maken, door bijvoorbeeld te zeggen dat ze even de aardappelen kan schillen terwijl ze daar aan tafel zit. Of je vraagt of je een keer een stapel was mag neerleggen om even op te vouwen. Ook hier run je gewoon een huishouden, wat voor meneer ook nog een huiselijke en prettige sfeer creëert.
Etenstijd!
Run je thuis een groot huishouden? Dan zeg je waarschijnlijk na het eten ook dat het tijd is om op te ruimen. Mocht er bij je werk een familielid zijn, kun je gerust vragen of ze even willen helpen. Vraag het op een vrijblijvende manier: ‘Vind je het leuk om even te helpen?’ en ze kunnen er ook gewoon ‘nee’ op zeggen.
Spelletjes
Raad je wel eens een familielid aan om een spelletje te pakken? Er staat vast wel wat in het huis. Ook deze gemoedelijke activiteit kan helpen aan een mooi moment voor de bewoner en zijn naaste en brengt een gezellige reuring in de kamer. Onthoud, jij bent deze omgeving gewend, maar voor familieleden is het vaak een heftige ervaring. Het is niet niks om je naaste ziek te zien, samen met allemaal andere mensen die ook ziek zijn. Het is niet niks om in een (groot) huis te komen in plaats van in het ouderlijk huis waar veel herinneringen zijn gemaakt. Je kunt het zelf wel invullen. Het kan juist helpen om hen soms een taak(je) te geven waardoor ze zich prettiger voelen. Waar kan jij wel een beetje hulp bij gebruiken?
Creatieve activiteiten
Nodig familieleden uit om deel te nemen aan creatieve activiteiten samen met de bewoners. Dit kan variëren van schilderen en tekenen tot knutselen en het maken van fotocollages. Je kunt bijvoorbeeld een familielid vragen om mee te helpen met het organiseren van een knutselmiddag of om samen met de bewoner een fotoboek te maken met oude en nieuwe foto’s. Dit biedt niet alleen een leuke en zinvolle tijdsbesteding, maar helpt ook bij het stimuleren van de creativiteit en het creëren van mooie herinneringen. Daarnaast zorgt het voor een gezellige en interactieve sfeer.
door Wenda Linthorst
Hoe houd je het koel in huis?
De warme maand is weer begonnen en in veel verpleeghuizen is het flink zweten geblazen. Hoe kun je jezelf, je collega’s en de bewoners zo goed mogelijk door de dag helpen? Hier zijn een paar handige tips!
1. Overdag ramen dicht
’s Ochtends, als het nog koel is, kun je de ramen openzetten om van de frisse lucht te genieten. En als het weer warmer wordt, doe je de ramen weer dicht. Zo houd je de warmte buiten.
2. ’s Avonds alles weer open
Dit geld ook voor de abond. Als de temperatuur dan ‘s avonds weer daalt, zet je de ramen weer open om de koele lucht binnen te laten.
3. Kook minder met de oven
De oven kan de ruimte flink verwarmen. Probeer daarom zo min mogelijk de oven te gebruiken en kies voor gerechten die je zonder oven kunt bereiden.
4. Gordijnen dicht
In Italië zie je vaak dat de luiken overdag dicht zijn. Minder licht betekent minder warmte. Houd overdag de gordijnen in de slaapkamers en eventueel ook in de centrale ruimtes dicht om de warmte buiten te houden. Het is misschien wat minder gezellig, maar wel veel koeler.
5. Ventilator met bevroren waterflessen
Heb je een ventilator? Met een paar waterflessen, die je eerst hebt ingevroren, kun je deze voor de ventilator zetten om de koele lucht te verspreiden. Plaats ze wel in een bak om het condenswater op te vangen.
6. IJsklontjes in het drinken
Heb je ijsklontjes? Voeg ze toe aan drankjes. Mix twee frisdranken, voeg een paar ijsklontjes en een stukje fruit toe en je hebt een heerlijke mocktail voor de bewoners om van te genieten.
7. Koud doekje
Geef de bewoners voor en na het eten een koud doekje om mee af te koelen.
8. Zomerse gerechten
Maak lichte, zomerse gerechten zoals witlofsalade met tomatenblokjes. Houd het simpel en maak kleine porties, want vaak eten mensen minder in de zomer.
9. Verkoelend eten
Pas het menu aan. Maak van gekookte aardappels een aardappelsalade. Snijd komkommers en tomaten in blokjes en vries ze in. Met wat kruiden maak je een heerlijk koud soepje. Als fruit te snel rijpt, maak het schoon en vries het in stukjes in. Gebruik dit als basis voor smoothies of als vervanging voor ijsklontjes. En als je echt niet meer weet wat te doen, open een pak perenijsjes. Zet ze in een glaasje en laat de bewoners ervan genieten. Als het ijsje smelt, hebben ze ijskoud perensap.
10. Houd het hoofd koel
De laatste tip, maar zeker niet de onbelangrijkste. Vergeet natuurlijk ook niet om zelf voldoende te drinken en houd het hoofd koel!
Met deze tips kom je de warme dagen in het verpleeghuis wel door. Veel succes en een koele zomer toegewenst!
door Wenda Linthorst
Fake it till you make it, over planten en nepplanten
Planten zijn geweldig, toch? Ze geven een ruimte meteen meer leven en kleur. Maar laten we eerlijk zijn, het onderhouden ervan is niet altijd even gemakkelijk. Gelukkig zijn er manieren om dat groene gevoel toch binnen te halen, zonder gedoe. Laten we eens kijken hoe we dat kunnen doen!
Wist je dat planten niet alleen gezelligheid brengen, maar ook echt goed zijn voor onze gezondheid en ons welzijn? Ze helpen ons beter te presteren, houden ons gezond en zorgen zelfs voor een sneller herstel als we ziek zijn. Daarom is het hebben van planten om ons heen echt een win-win!
Waarom zien we zo weinig planten in de zorg?
Nou, het onderhouden van echte planten kan best een gedoe zijn. Als ze niet goed worden verzorgd, is het teleurstellend om ze te zien verwelken. En dan hebben we het nog niet eens over de kosten gehad. Maar gelukkig zijn er slimme oplossingen die ook goed werken.
- Plantenbehang: Verander een saaie ruimte door levensgrote afbeeldingen van de natuur op de muur te plaatsen. Dit kan een snelle en budgetvriendelijke manier zijn om de omgeving op te fleuren.
- Natuurlijk uitzicht: Zorg ervoor dat zitjes in de buurt van ramen met uitzicht op de natuur staan. Onderzoek toont aan dat mensen die naar buiten kunnen kijken tijdens hun herstelproces sneller genezen.
- Nepplanten: Overweeg om nepplanten te kopen. Kies voor een mix van hangplanten, planten op tafel en een grote plant op de grond. Ook kun je natuurlijk mixen met echte planten en nepplanten. Zo heb je zonder water te geven toch een gezellige sfeer. Ze zijn ook perfect voor ruimtes waar echte planten niet praktisch zijn. Vergeet niet om ze soms even schoon te maken.
Wat natuurlijk past bij Keukentijgers, is om je eigen groentetuintje te maken. Daarom heb je de box met lupinezaadjes gekregen, maar zie je ook in de samenwerkkaart dat we een eigen boontje gaan planten. Hierbij wat tips, ga jij met de bewoners aan de slag?
Ga een activiteit doen met de bewoners, met zaden, pitten en restjes uit de keuken!
- Zet de wortels van de bosui in een pot water en laat ze weer groeien, net als de onderkant van de selderij of paksoi.
- Doe de zaadjes van de paprika in een bakje aarde, besproei ze met water en dek af met plastic folie.
- Prik een avocadopit aan de zijkant met een prikker en laat deze zweven met zijn kont in een glas water en kijk hoe deze groeit.
- Nog ergens een zak gedroogde bonen liggen? Plak die met nat keukenpapier tegen de zijkant van een pot en zie hoe snel deze ontkiemen.
- Kijk samen met de bewoners wat er gebeurt.
Laten we samen genieten van de natuur en streven naar een groenere omgeving in onze zorg! En als het niet lukt om echte planten te onderhouden, onthoud dan: fake it till you make it!
door Wenda Linthorst
Tips om te besparen op voedingsbudget in de zorg
De meeste zorgorganisaties hebben een dagelijks budget van 8 tot 12 euro voor eten & drinken. Wellicht herken je dat ook. Het varieert per organisatie of de kosten van medewerkers erin zijn opgenomen, of bijvoorbeeld het koffieapparaat. Soms omvat het budget ook afwasmiddel. Als je een bedrag navraagt binnen je organisatie, vraag dan gerust verder om de details te achterhalen.
Hoeveel geven jullie uit aan eten en drinken?
Weet je hoe het zit met het budget in jouw organisatie? Kun je dit zien via de leverancier (groothandel) waar je de boodschappen bestelt? Of heeft jouw organisatie een dashboard met deze informatie? Door te weten waar je staat, kun je bepalen of en hoe je nog kunt of moet besparen.
Thuis heb je volgens het NIBUD minimaal € 7,67 nodig als je met z’n tweeën woont. Uiteraard is dit het absolute minimum. Voor minder kun je geen goede maaltijd bereiden die past bij de Schijf van Vijf. En even een taartje tussendoor of tijdens een filmavond een pizza met andere snacks eten, zit er dan ook niet in.
Hoe kun je samen besparen om nog beter je eigen boontjes te doppen?
- Denk vooruit: Plannen levert echt veel op. Als je zo min mogelijk last minute koopt, weet je dat je in de basis goed bezig bent. Laat ook goed zien wat er gegeten moet worden, zodat je die planning kunt volgen. Zo wordt er niets onnodig weggegooid. Schrijf bijvoorbeeld op wat je met een bakje hummus gaat doen voor meerdere dagen. Zo voorkom je verspilling.
- Kies ook voor ingevroren fruit en groente: In het seizoen is fruit vaak goedkoop. Maak hier gebruik van en vries het in. Zo kun je ook profiteren van aanbiedingen. Zo heb je altijd wat ingevroren fruit & groente liggen, wat flexibiliteit biedt als iets niet geleverd is. Ook kun je hiermee goedkoop toch aan vitamines komen en genieten van tussendoortjes. Bewaar overzichtelijk ingevroren fruit in de vriezer. Plan eens per maand een ‘restjesdag’ in om de vriezer leeg te maken.
- Kook niet te veel: Vanuit gastvrijheid kook je gemakkelijk te veel. Kijk wat je op het laatste moment nog kunt toevoegen om een maaltijd te verrijken. Houd een week bij wat bewoners werkelijk eten en pas je bestellingen daarop aan.
- Kies minder vaak voor vlees en vis: Vlees en vis zijn vaak de duurste producten. Een pasta zonder vlees of een rijstgerecht met curry zonder vlees zijn mooie manieren om te besparen. Het is ook beter voor het milieu. Probeer bijvoorbeeld half-om-half gehakt te gebruiken en pastasaus met de helft gehakt en de helft linzen.
- Kies vaker voor peulvruchten: Het Voedingscentrum beveelt aan om 1 keer per week peulvruchten te eten vanwege hun voedingswaarde en betaalbaarheid. Bonen in blik zijn handig om op voorraad te hebben, snel klaar te maken en voedzaam te zijn. Gebruik de reuzenbonen en kikkererwten van Bonduelle om iets lekkers mee te maken.
Met deze tips kun je samen besparen op het voedingsbudget en nog beter je eigen boontjes doppen!
