door Wenda Linthorst
Spel van verleiden: Meer dan licht
Klik! ‘s Ochtends zet je thuis het licht aan. Verlichting is meer dan alleen een lichtje. Het zorgt voor een thuisgevoel, maar kan ook welzijn verhogen én zelfs het eten lekkerder maken. Tijd voor nudging, gericht op…. lampen!
Zitten bij het raam
Je weet waarschijnlijk wel dat het dag- en nachtritme door dementie in de war kan raken. Door mensen bewust bij het raam te zetten ‘s ochtends, help je het bioritme een handje. Het is ochtend, tijd om te ontbijten!
Uitlichten van eten
Idealiter heb je een lampje op het eten. Daardoor valt het eten net wat meer op en kunnen mensen beter eten. Heeft een bewoner wat moeite met eten? Laat hem/haar dan op die lichte plek zitten.
Staande lamp
Heb je een staande lamp in je huiskamer staan? Kijk eens of je die kunt verslepen naar een andere plek en zie wat het doet. Wellicht wordt die plek nu wel vaker gekozen dan andere plekken.
Dimmen
Zit er een dimmer op de lampen? Maak de verlichting na het avondeten wat zachter. Door dan voor een donkerdere kamer te kiezen, help je het dagritme weer een beetje. Tijd om te gaan slapen straks!
Verrassen
95% van ons gedrag gebeurt onbewust. Dus de punten die je net hebt gelezen, zullen mensen niet zomaar proactief benoemen. Nog even afgezien van hun aandoening. Mocht het kunnen, kun je bij een thema-bijeenkomst met bijvoorbeeld crèpe-papier een lamp net een andere kleur geven. Je weet niet wat je ziet en mensen krijgen meteen een ander gevoel.
Hopelijk is deze nudge ‘spot on’ voor je en gaat er een lampje branden!
door Wenda Linthorst
Maak het persoonlijk
Zoveel mensen, zoveel wensen. Oh ja, en over smaak valt niet te twisten. Allemaal argumenten om vooral niet naar de gast te luisteren. Terwijl jij ook weet dat persoonlijke aandacht het succes van een gerecht kan maken of breken. Of het nu de wens van de gast is, of die extra zorgzame toevoeging van je collega. We gaan hier verder met hoe anderen bijdragen aan jouw succes.
Noteer de wens per bewoner
Ja, dit kost tijd. De vele modellen zoals smaakkompas, -paspoort, -profiel, -kaart en -dagboek bevestigen de waarde hiervan.
Je kunt hierbij hulp vragen van het zorgteam of de naasten. Kijk op de volgende pagina voor een voorbeeld.
Maak een topbasisgerecht
Deze is voor iedereen hetzelfde, dus voeg hier niet te veel smaakmakers aan toe.
Kun je een weekmenu maken met een aantal basisgerechten die je makkelijk kunt aanpassen aan de persoonlijke wensen van de gast?
- Basis pastasalade (gerookte kip, gerookte zalm of gerookte tofu).
- Pasta met paddenstoelensaus.
- Chili con carne, chili con Quorn en Chili con garnalen
- Stoofpotje met vlees, peulvruchten of witvis.
Persoonlijke invloed
Persoonlijke keuze telt dubbel
Je weet dat het gevoel van regie belangrijk is voor bewoners. Probeer de gasten de mogelijkheid te geven om hun maaltijd te personaliseren. Er zijn wokrestaurants die met een basis talloze wensen vervullen.
Gemak van de toppingbar
Je kunt niet altijd aan alle smaakwensen voldoen. Smaken veranderen soms per dag en soms wordt het dan te complex.
Een toppingbar kan dan een uitkomst bieden. Begin met een ouderwets condimentenstel met mosterd, peper, zout, olie en azijn.
Pimp deze door citroenolie, dragonazijn, kruidenzout, piccalilly en chili-mix toe te voegen. Wees creatief. Soms kan dat ook van de plank komen.
Je kunt dit gebruiken om aan tafel de smaak persoonlijk te laten aansluiten. Krokant en knisperend kunnen ook smaken zijn!
Smaakroute bepalen – mensen op weg helpen
Soms is de weerzin voor eten en drinken te groot is geworden. Dat kan door het afweer-mechanisme of bijvoorbeeld continu misselijk zijn.
- Focus op 1 product wat mensen wel lekker vinden.
- Misschien zegt de gast wel yoghurt. Gebruik nu jouw vakkennis met een woordweb.
- Yoghurt betekent voor de gast: zuur, fris, koud, zacht, glad, romig.
- Koppel aan deze woorden dan weer producten.
- Maak met deze ingrediënten dan weer nieuwe gerechten.
- Of verleid ze met een dot yoghurt erin tot het eten van een beetje pompoensoep of pasta met een crème fraîche.
door Wenda Linthorst
Omgaan met smaakverandering
Bij ziekte, zoals kanker of dementie, kunnen geur en smaak flink veranderen. Tijdens behandelingen kan eten anders smaken en de reukbeleving afnemen. Dit kan lang zo blijven. Bij ouderdom nemen geur en smaak sowieso af. Dementie verergert dit proces vaak. Als professional in eten & drinken kun je hierop inspelen door te experimenteren met geur, prikkeling en smaak. Dit helpt om het plezier in eten en drinken te behouden.
Waarom eten we ?
In de basis eten we om energie te krijgen, gezond te blijven en ons goed te voelen. Daarvoor moeten we:
- Op een gezond gewicht blijven
- Alle voedingsstoffen binnenkrijgen
- In goede conditie blijven
Welzijn serveren
Daarnaast moet eten en drinken wat ons betreft vooral lekker, herkenbaar en genieten zijn! Wij noemen dit de vitamine LHG. Net als andere voedingsstoffen is vitamine LHG essentieel voor ons welzijn. Lekker Herkenbaar Genieten.
Eten is een sociale bezigheid
De mens is een sociaal dier. Samen eten verbindt en geeft warmte. Voor mensen met dementie of iemand die herstelt, is persoonlijke aandacht extra belangrijk. Maar eigenlijk geldt dit voor iedereen.
Aan het eind van de dag, als je moe bent, moet een maaltijd simpel en aantrekkelijk zijn. Want de slechtste maaltijd is de maaltijd die niet wordt opgegeten.
Geur als alarmsysteem
Geur werkt als een alarmsysteem. Denk aan gevaarlijk gas of bedorven melk. Ook is geur een bron van plezier. Denk aan vers gebakken brood of bloemen in de lente.
Als het reuk- en smaakvermogen afnemen, genieten mensen minder van hun eten en drinken. Geur en smaak geven kleur aan het leven!
Na een medische behandeling, zoals chemotherapie, kunnen smaken veranderen. Veel mensen ervaren:
- Een metaal- of kartonsmaak
- Een afkeer door negatieve associaties, bijvoorbeeld na overgeven van het (voorheen) lievelingseten.
Goed eten en drinken is essentieel voor herstel. Plezier en de troost van een smaakvolle maaltijd dragen daar in hoge mate aan bij.
Wat kun je doen?
Bij dementie
- Zoet heeft vaak de voorkeur
- Kruidige smaken kunnen helpen
- Smaakherinneringen uit de jeugd zijn vaak succesvol
- De behoeftes wisselen, dus blijf variëren
Voor mensen in en na behandeling
- Vermijd bittere of metaalachtige smaken
- Werk met frisse, zure en geurige ingrediënten
- Maak maaltijden aantrekkelijk met kleur en textuur
- Focus op wat wel smaakt en bouw dat uit.
Eten draait om meer dan voeding. Het is een stukje levenskwaliteit. Wat verlies je als smaak en geur veranderen? Hoe kun jij als dat verlies compenseren?
door Wenda Linthorst
Je thuis voelen op je werk in de zorg
Het thema ‘Als een vis in het water’ gaat over vis eten, maar ook over jou als medewerker in de zorg. Hoe voel jij je ergens ‘thuis’? En ook, hoe kun je je collega’s thuis laten voelen? Mensen die zich thuis voelen, zijn productiever en hebben een sterkere mentale gezondheid. Daar wil iedereen wel aan werken natuurlijk!
Een goede start
Thuis voelen geldt voor nieuwe en bestaande collega’s. Het prettig laten starten van een nieuwe collega is iets waar je samen voor verantwoordelijk bent. De werkgever zorgt voor de juiste toegang. Jij hebt ook een rol. Wie komt er nieuw, wat is zijn/haar functie exact, hoe laat is diegene op locatie? Zorg ervoor dat er iemand in de groep is om de nieuwe collega op te vangen. Drink samen een kop koffie tussentijds en vraag hoe het gaat, waar je mee kunt helpen, wat diegene nu moeilijk vindt en meer. Zorg dat er gevraagd wordt hoe het was en doe wat met die feedback indien nodig. Of je nu manager bent of directe collega, dat maakt niet uit.
Verschil is waardevol!
Je vrienden en vriendinnen kun je zelf uitkiezen. Je ziet vaak dat deze groep vaak meer ‘hetzelfde’ is. Er zijn minder ergernissen omdat je vaak dezelfde reactie hebt op zaken. Bij teams die bestaan uit dezelfde type mensen, worden vaker fouten gemaakt. Ben jij wel heel hartelijk, maar minder nauwkeurig? Als iedereen dat heeft, kan dat zorgen voor minder goede registratie. Bij teams zoek je dus een mix van mensen. Verschillende denkrichtingen zorgt er voor dat je verder komt. Dat vraagt wel wat van je, want soms vind je iets een belachelijk idee. Reageer altijd alleen op de inhoud. Ook jouw collega mag zich thuis voelen.
Pimp de personeelsruimte
Waar heb je pauze? Hoe mooi is deze ruimte? Vaak wordt er niet zo veel aandacht besteed aan deze plek. Kijk eens hoe je dit op kunt leuken. Leg het voor aan je teamleider en hang de slingers op. Enkele grote posters, een paar kussentjes, wat leuks in het raam en enkele nepplanten; kleine aanpassingen kunnen wonderen doen. Hetzelfde kun je (als dit een andere ruimte is) doen met de vergaderruimte of jullie ingang.
Trek ook de kastjes eens open, hoe zit het met jullie eigen servies? Vraag gerust of je eens langs een Ikea of andere winkel mag om voor het team weer wat compleet servies te halen als dit achter de schermen op allemaal verschillende borden gebeurt.
Een kort teamoverleg
Deel dagelijks aan het begin van je dienst even hoe je je voelt. Heb je een slechte nacht gehad door je baby en ben je daardoor moe? Ben je extreem blij, want bereid je een leuke feestje voor? Vertel in één zin hoe je vlag erbij hangt.
Jezelf zijn, houd je het langste vol.
Niemand is perfect. Juist die imperfecties blijft mensen bij en geven kleur aan de dag. Stimuleer dat ook bij je collega’s.
Laat iedereen dingen doen waar ze goed in zijn.
Je voelt je vooral fijn, als je dingen doet die bij je passen. Kijk goed waar jouw directe collega goed in is en wat je hem of haar het beste kunt laten doen, Kijk ook welke taken het beste bij jou passen. Door elke dienst iets te doen waar je heel handig in bent, voel je echt als een vis in het water!
door Yvette Magrijn
Digibijt, Met plezier minder papier
door Wenda Linthorst
Spel van Verleiden: Verleid bewoners om meer te drinken!
Wist je dat jij een superkracht hebt? Met jouw creativiteit in de keuken kun je bewoners verleiden om meer te drinken. En dat is hard nodig, want uitdroging ligt bij mensen met gezondheidsproblemen altijd op de loer. In deze editie van ‘Spel van verleiden’ duiken we in de wereld van nudging: kleine, slimme duwtjes in de goede richting. Deze maand: hoe maak je van een simpel drankje een onweerstaanbaar genietmoment?
Waarom is drinken zo belangrijk?
Als je niet genoeg drinkt, kan je je moe voelen, last krijgen van je darmen, hoofdpijn krijgen of niet goed kunnen nadenken. Andere gevolgen zijn verwardheid, zwakker voelen, flauwvallen door een te lage bloeddruk, extra belasting van het hart, minder elastische huid en natuurlijk minder plassen en zweten. Het streven is 1,5 tot 2 liter vocht per dag.
7 gouden tips
Alles is afhankelijk van de persoon. Wat past er bij de bewoner, de afdeling, bij jou? Hieronder een lijst met tips. Veel plezier met kiezen wat bij jullie past!
- Voeg rituelen of gewoontes toe: Zet bijvoorbeeld standaard een glas water naast elke kop koffie of begin de dag met een glaasje bij het wakker worden.
- Laat het zien! Heb een flesje water staan wat leeg ‘moet’ voor de bewoner. Zet er streepjes op of gebruik een waterfles met tijdindicaties, zodat je ziet hoe ver je bent.
- Maak er een spelletje van: Heb je nog een activiteit nodig? Keukentijgers heeft diverse spelletjes waarin aangezet wordt voor voldoende drinken. Maak een bingo-kaart, doe eens een ‘fris-pong’ spelletje (waarbij je een glaasje moet drinken van waar je het balletje in een bakje gooit), draai de fles (waarbij je wat drinkt waar de fles op uit komt) of laat eens bewust de theezakjes ruiken
- Varieer: Voeg fruit, munt of citroen toe. Wissel af met smaken thee of gebruik een bijzonder glas. Een nieuwe prikkel maakt drinken weer leuk.
- Geef twee opties: Vraag: ‘’Wilt u koffie of thee?’’ in plaats van ‘’Wilt u koffie?’’. Mensen maken vaker een keuze als ze iets te kiezen hebben en kiezen meestal de tweede optie!
- Doe het samen! Maak samen een gezellig drankje. Zie de volgende pagina voor tips voor een drink-event.
- Proost!: Moedig bewoners aan om samen te proosten. Een eenvoudig gebaar dat drinken tot een gezellige en gezamenlijke activiteit maakt.
Jij hebt de sleutel in handen om mensen meer te laten drinken. Veel plezier om hier nog meer een feestje van te maken!
Plan je drink event
- Op naar een succesvol drink event! Je gaat aan de slag om samen met bewoners een aantal mocktails te maken. Een mocktail is een alcoholvrije cocktail. Frisdrank aanlengen met een gezond alternatief (zoals thee of vitamine water), leuke glazen en decoreren met fruit en ijsblokjes.
- Na jouw uitleg ga je aan de slag. Wie maakt de mooiste of lekkerste mocktail? Geef ondertussen tips en gebruik de productkaarten ter inspiratie. Hieronder de basis van mocktails maken.
- Prik een datum en kondig het drink-event aan met de flyer. Alleen voor bewoners of samen met familieleden, collega’s van andere afdelingen kan ook. Meerdere keren mag natuurlijk ook.
- Gebruik de materiaallijst. Kijk wat je al in huis hebt qua drinken en garnering. Verzamel de materialen, leuke glazen en ander promotiemateriaal. Bestel wat extra feestelijke garnering.
- Neem een half uur om alles klaar te zetten. Zet een ‘werktafel’ klaar, waar je glazen en de benodigdheden op neer zet. Zet het kratje met de kaarten en bos verse munt in het zicht.
- Verwelkom iedereen met een drankje en een lach. Vertel wat over de kaarten en geef door wat je geleerd hebt van de kaarten. Je kunt altijd vragen stellen zoals: ‘Hoeveel drinken denk je dat we per dag nodig hebben?’ ‘Wat is gezond drinken volgens jou?’ of ‘Wat is je lievelingsdrankje?’.
