door Wenda Linthorst
Familie betrekken bij passende zorg
Iedere bewoner is uniek, ook in hoe vaak familie op bezoek komt. Voor de één zijn kleinkinderen regelmatig te gast, voor de ander blijft het contact beperkt. Door familie actief te betrekken bij het dagelijks leven van bewoners, kun je niet alleen het sociale welzijn vergroten, maar ook de zorg beter afstemmen op persoonlijke behoeften.
Eenzaamheid bij ouderen
Ouderen ervaren vaak eenzaamheid: meer dan de helft van de mensen boven de 75 voelt zich eenzaam, en een aanzienlijk deel zelfs zeer eenzaam. Familie kan hierin een grote rol spelen. Hun aanwezigheid biedt niet alleen gezelschap, maar geeft ook waardevolle inzichten in de voorkeuren en gewoonten van de bewoner. Zo weet je bijvoorbeeld beter welke maaltijden of snacks favoriet zijn en hoe iemand het liefst geholpen wordt.
Kom in contact!
Het contact met familie kan al beginnen bij kleine, dagelijkse momenten. Een gesprek over vroegere eetgewoontes of favoriete gerechten geeft jou als zorgverlener handvatten om maaltijden persoonlijker te maken. Nodig familie uit om mee te denken over de lunch of avondmaaltijd, of laat hen een keer helpen met voorbereiden of serveren. Dit hoeft niet ingewikkeld te zijn: een paar handen bij het dekken van de tafel of het klaarzetten van ingrediënten kan al een groot verschil maken.
Ook bij de intake van een nieuwe bewoner is het waardevol om familie te betrekken. Vraag naar voorkeuren, gewoonten en eventuele bereidheid om mee te helpen bij activiteiten. Zo leg je een basis voor passende zorg die aansluit bij het leven en de wensen van de bewoner.
Door familie structureel te betrekken, ontstaan meerdere voordelen. Bewoners voelen zich gezien en gehoord, familie krijgt inzicht in het dagelijkse leven van hun naaste, en jij als zorgverlener kunt efficiënter werken en meer persoonlijke aandacht geven aan bewoners die minder sociale contacten hebben. Samen eten, samen koken of gewoon samen een praatje maken, zijn kleine acties die grote impact hebben op het welzijn van bewoners.
Kortom, familie is niet alleen gast, maar ook partner in de zorg. Door hen actief te betrekken, wordt de zorg persoonlijker, aangenamer en vaak een stukje eenvoudiger. Het draait om samen momenten creëren, passend bij de behoefte van de bewoner, en het werk in de zorg een beetje lichter maken.
door Wenda Linthorst
Een goed begin is het halve werk!
De maand staat in het teken van ‘appeltje-eitje’: kleine acties die het werk makkelijker maken en soms plantaardige keuzes stimuleren. Voor vandaag staat op de planning hoe voorbereiding daarbij kan helpen!
Laat de collega’s van de nacht de tafel dekken
De collega’s die in de ochtend beginnen zijn verantwoordelijk voor het ontbijtmoment. Rond 7 uur begint de dag meestal en wordt er aandacht aan de bewoners en het ontbijtmoment gegeven. Als jij eerder op de dienst bent en geen bewoners hoeft te verzorgen, kun je in een paar minuten de borden, het bestek, het brood en het zoete beleg neerzetten. Zo scheelt het je collega’s een hoop gedoe en start de dag voor hen een stuk prettiger!
Kijk vooruit
Probeer daarnaast vooruit te denken wat er later op de dag moet gebeuren. Is er nog genoeg koffie of zijn de lunchproducten op voorraad? Zelfs kleine acties zoals een snijplank vast klaarleggen, aardappelen en andere ongekoelde producten op het aanrecht zetten of de aardappelen schillen en onder water leggen, maken het werk van je collega sneller en gemakkelijker. Door één stap vooruit te lopen, help je niet alleen je collega, maar loopt jouw eigen dienst vaak ook soepeler.
Gebruik de binnenkant van een keukenkastje
Een andere tip is om een fysiek communicatiepunt in te richten, bijvoorbeeld aan de binnenkant van een keukenkastje. Daar kun je opschrijven wat er de volgende dag gekookt kan worden, wat al is voorbereid of wat er nog moet gebeuren. Is er niets te melden? Dan kan een vrolijke quote de boodschap vervangen. Door een klein kladblokje op te hangen, kun je makkelijk het volgende bericht afscheuren en blijft alles overzichtelijk.
Zie patronen
Kijk ook naar de patronen in het werk. Wordt er elke dag jus gemaakt? Maak dan één liter op maandag en vries deze in ijsblokzakjes in. Eén blokje is meteen een portie en kan door je collega eenvoudig worden gebruikt. Hetzelfde principe kun je toepassen op andere terugkerende taken: hoe kun je deze zo organiseren dat ze niet steeds opnieuw geregeld hoeven te worden?
Leer een goed tussendoortje uit je hoofd
Tenslotte kan het handig zijn om één goed tussendoortje uit je hoofd te leren. In de hectiek van de dag lukt het soms niet om gevarieerde snacks te serveren, maar als iedereen één tussendoortje beheerst, kun je twee maanden lang een gevarieerd assortiment aanbieden. Na die tijd wissel je van tussendoortje, en zo bouw je in een jaar tijd een repertoire van zes lekkere en snelle snacks die je makkelijk op tafel kunt zetten.
Welke voorbereiding kun jij vandaag doen om de dag voor jezelf en je collega’s meer een Appeltje-Eitje te maken? Deel je ideeën via #keukentijgers en help elkaar het werk makkelijker en leuker te maken!
door Wenda Linthorst
Spel van verleiden: Proeven voor meer beleving
In de zorg draait alles om kleine momenten die een groot verschil maken. Met de rubriek ‘spel van verleiding’ geven we tips om bewoners subtiel te prikkelen, zodat ze zich nog meer gezien, gehoord en fijner voelen. Deze keer ligt de focus op de nudge: proeven.
Het effect van proeven
Een klein hapje proeven, zoals bij de bakker, maakt dingen vaak aantrekkelijker. Dit principe werkt ook in de zorg: proeven verhoogt positieve verwachtingen, betrokkenheid en het plezier van een maaltijd of activiteit.
Proeven bij het koken
Laat bewoners alvast een stukje paprika, rozijntjes, wortel of ander ingrediënt proeven. Zo ervaren ze het eten als smakelijker, krijgen meer zin in de maaltijd en voelen zich betrokken. We weten dat de bewoners steeds zwaardere aandoeningen hebben in de zorg. Door ze iets kleins te geven terwijl jij kookt, is er toch een vorm van participatie bij het eetmoment. Voor bewoners met verminderde eetlust kan dit een groot verschil maken.
Keuzes laten proeven
Maak proeven interactief: leg twee soorten groenten, toppings of kruiden naast elkaar en vraag welke ze lekkerder vinden. Zo krijgen bewoners een stem in hun maaltijd, wat autonomie en plezier vergroot.
Proeven of het klaar is
Laat bewoners af en toe mee beoordelen of een gerecht klaar is. Laat je ze even een lepeltje van jouw stoof met linzen laten proeven? Dit versterkt contact en geeft hen het gevoel mede-eigenaar van het eten te zijn.
Activiteit met proeven
Laat de bewoner eens blind iets proeven. Ogen dicht en raden wat het is. Of leg een paar producten neer die zoet, zuur, zout of bitter zijn. Vraag naar hun voorkeur. Of pak een paar producten en praat over herinneringen en ervaringen.
Tips voor succes
- Kleine hapjes zijn genoeg; het gaat om beleving.
- Praat erbij over smaak, kleur of textuur.
- Houd rekening met kauw- of slikproblemen.
- Wissel vertrouwde smaken af met nieuwe smaken voor variatie.
Door bewoners te laten proeven maak je het eten leuker, vergroot je betrokkenheid en creëer je kleine geluksmomentjes. Een eenvoudige manier om meer beleving, plezier en autonomie in het dagelijks leven te brengen.
door Yvette Magrijn
Digibijt, Laat je niet vangen …
door Wenda Linthorst
Spel van verleiden: Meer dan licht
Klik! ‘s Ochtends zet je thuis het licht aan. Verlichting is meer dan alleen een lichtje. Het zorgt voor een thuisgevoel, maar kan ook welzijn verhogen én zelfs het eten lekkerder maken. Tijd voor nudging, gericht op…. lampen!
Zitten bij het raam
Je weet waarschijnlijk wel dat het dag- en nachtritme door dementie in de war kan raken. Door mensen bewust bij het raam te zetten ‘s ochtends, help je het bioritme een handje. Het is ochtend, tijd om te ontbijten!
Uitlichten van eten
Idealiter heb je een lampje op het eten. Daardoor valt het eten net wat meer op en kunnen mensen beter eten. Heeft een bewoner wat moeite met eten? Laat hem/haar dan op die lichte plek zitten.
Staande lamp
Heb je een staande lamp in je huiskamer staan? Kijk eens of je die kunt verslepen naar een andere plek en zie wat het doet. Wellicht wordt die plek nu wel vaker gekozen dan andere plekken.
Dimmen
Zit er een dimmer op de lampen? Maak de verlichting na het avondeten wat zachter. Door dan voor een donkerdere kamer te kiezen, help je het dagritme weer een beetje. Tijd om te gaan slapen straks!
Verrassen
95% van ons gedrag gebeurt onbewust. Dus de punten die je net hebt gelezen, zullen mensen niet zomaar proactief benoemen. Nog even afgezien van hun aandoening. Mocht het kunnen, kun je bij een thema-bijeenkomst met bijvoorbeeld crèpe-papier een lamp net een andere kleur geven. Je weet niet wat je ziet en mensen krijgen meteen een ander gevoel.
Hopelijk is deze nudge ‘spot on’ voor je en gaat er een lampje branden!
door Wenda Linthorst
Maak het persoonlijk
Zoveel mensen, zoveel wensen. Oh ja, en over smaak valt niet te twisten. Allemaal argumenten om vooral niet naar de gast te luisteren. Terwijl jij ook weet dat persoonlijke aandacht het succes van een gerecht kan maken of breken. Of het nu de wens van de gast is, of die extra zorgzame toevoeging van je collega. We gaan hier verder met hoe anderen bijdragen aan jouw succes.
Noteer de wens per bewoner
Ja, dit kost tijd. De vele modellen zoals smaakkompas, -paspoort, -profiel, -kaart en -dagboek bevestigen de waarde hiervan.
Je kunt hierbij hulp vragen van het zorgteam of de naasten. Kijk op de volgende pagina voor een voorbeeld.
Maak een topbasisgerecht
Deze is voor iedereen hetzelfde, dus voeg hier niet te veel smaakmakers aan toe.
Kun je een weekmenu maken met een aantal basisgerechten die je makkelijk kunt aanpassen aan de persoonlijke wensen van de gast?
- Basis pastasalade (gerookte kip, gerookte zalm of gerookte tofu).
- Pasta met paddenstoelensaus.
- Chili con carne, chili con Quorn en Chili con garnalen
- Stoofpotje met vlees, peulvruchten of witvis.
Persoonlijke invloed
Persoonlijke keuze telt dubbel
Je weet dat het gevoel van regie belangrijk is voor bewoners. Probeer de gasten de mogelijkheid te geven om hun maaltijd te personaliseren. Er zijn wokrestaurants die met een basis talloze wensen vervullen.
Gemak van de toppingbar
Je kunt niet altijd aan alle smaakwensen voldoen. Smaken veranderen soms per dag en soms wordt het dan te complex.
Een toppingbar kan dan een uitkomst bieden. Begin met een ouderwets condimentenstel met mosterd, peper, zout, olie en azijn.
Pimp deze door citroenolie, dragonazijn, kruidenzout, piccalilly en chili-mix toe te voegen. Wees creatief. Soms kan dat ook van de plank komen.
Je kunt dit gebruiken om aan tafel de smaak persoonlijk te laten aansluiten. Krokant en knisperend kunnen ook smaken zijn!
Smaakroute bepalen – mensen op weg helpen
Soms is de weerzin voor eten en drinken te groot is geworden. Dat kan door het afweer-mechanisme of bijvoorbeeld continu misselijk zijn.
- Focus op 1 product wat mensen wel lekker vinden.
- Misschien zegt de gast wel yoghurt. Gebruik nu jouw vakkennis met een woordweb.
- Yoghurt betekent voor de gast: zuur, fris, koud, zacht, glad, romig.
- Koppel aan deze woorden dan weer producten.
- Maak met deze ingrediënten dan weer nieuwe gerechten.
- Of verleid ze met een dot yoghurt erin tot het eten van een beetje pompoensoep of pasta met een crème fraîche.
