door Wenda Linthorst
Zichtbaar voor de bewoner: Herkenning in de keuken
Voor bewoners kan de wereld soms een doolhof zijn. Vertrouwde gezichten en duidelijke signalen bieden houvast en veiligheid. Juist tijdens de dagelijkse routines rondom eten en drinken kunnen we als zorgprofessionals een anker van herkenning zijn door bewust zichtbaar te zijn. Het gaat om meer dan alleen het bereiden en serveren van maaltijden; het gaat om het creëren van een vertrouwde en begrijpelijke omgeving.
Sta altijd richting de gast
Zelfs als je druk bent in de keuken, probeer je werk zoveel mogelijk richting de bewoners te doen. Sta niet met je rug naar hen toe. Een open houding en af en toe oogcontact, al is het kort, kan een gevoel van geruststelling geven.
Maak de keuken een kijkdoos
Laat de keuken een plek zijn waar bewoners kunnen meekijken en herkennen. Werk, als het kan, aan een open aanrecht waar ze de voorbereidingen kunnen volgen. Zo niet? Vraag een bewoner eens om mee te kijken in de keuken. De geuren en de bekende handelingen kunnen herinneringen oproepen en de zin in eten vergroten.
Snijd aan tafel
Als de taak het toelaat, ga dan eens aan tafel zitten bij de bewoners om bijvoorbeeld fruit of groente te snijden. Dat zorgt voor een natuurlijk contactmoment en nodigt uit tot een gemakkelijk gesprek. Het laat zien dat je de tijd neemt en hen erbij betrekt.
Laat voorproeven
Voordat je een gerecht gaat bereiden, laat even zien wat er op het menu staat. Houd een tomaat omhoog, laat de geur van verse kruiden ruiken. Dit kan de herkenning stimuleren en de bewoners voorbereiden op wat komt.
Vertel wat je doet
Beschrijf je handelingen in eenvoudige, duidelijke taal. “Ik ga nu de aardappels schillen.” “Kijk, dit is de broccoli die we straks gaan eten.” Dit helpt bewoners de stappen te begrijpen en zich veiliger te voelen.
Gebruik rituelen
Houd, waar mogelijk, vertrouwde rituelen rondom de maaltijd in stand. Het dekken van de tafel op een vaste manier, het gebruik van herkenbaar servies. Hetzelfde doen geeft structuur en herkenning.
door Wenda Linthorst
Wat doe jij met oud fruit?
De lat ligt hoog in de zorg. Je wilt graag dat cliënten en patiënten genoeg vitamines binnen krijgen. Maar laten we eerlijk zijn: die fruitschaal ziet er soms toch wat minder Instagram-waardig uit. Die te bruine banaan of peer met bruine plekjes verdwijnt dan in de vuilnisbak. Zonde! Want juist dat overrijpe fruit is een budgetvriendelijke goudmijn voor een fris & fruitig tussendoortje.
De waarde van oude banaan
Wist je dat fruit dat wat langer ligt zoeter wordt? De zetmelen worden omgezet in suikers. Dat maakt een ‘bruine’ banaan perfect als natuurlijke zoetstof.
- De Blender-boost: Gooi die overrijpe bananen niet weg. Blender ze door de yoghurt of kwark. Het resultaat? Een romig, natuurlijk gezoet toetje.
- Smoothie-feest: Ook zacht geworden kiwi’s of beurse aardbeien doen het fantastisch in een smoothie. Het ziet er feestelijk uit en kost je helemaal niets extra.
Wie past op het fruit?
Let jij in je dienst op hoe het fruit er uit ziet? Voel jij je verantwoordelijk om die mandarijn die oud begint te worden, nog een doel te geven? Pak de handschoen op of overleg indien nodig met elkaar. Het is zo zonde om het weg te gooien!
Warm fruit: De geur van winst
Appels die net wat rimpelig worden, zijn rauw minder aantrekkelijk, maar warm een absolute delicatesse.
- Appeltjes uit de pan: Snijd de minder mooie appels in blokjes en bak ze even op met wat kaneel. De geur die door de woongroep trekt, is gratis ‘geurnudging’ (goed voor de eetlust, zie ook een ander artikel) en het resultaat is een heerlijke topping voor de vla of pap. Of gewoon als tussendoortje bij de koffie of thee.
- Pluk van de dag: Heb je veel fruit over? Kook het in met een klein laagje water tot een frisse compote. Het bespaart je de inkoop van kant-en-klare potten en is veel gezonder.
Slim voor de portemonnee
Besparen in de zorg zit in de kleine handelingen. Door fruit te redden, verminder je de derving en verras je iemand met een extraatje dat buiten het standaardbudget valt. Dus: kijk die fruitmand morgen eens aan met een creatieve blik. En weet je niet wat je ermee moet? Google het dan of vraag het aan AI. Wat is jouw favoriete ‘red-het-fruit’ recept?
door Wenda Linthorst
Spel van verleiden: Laat het fris & fruitig ruiken!
Wist je dat geur voor maar liefst 75% bepaalt hoe je je voelt? Tijd om die kennis te gebruiken! Met nudging – een subtiel duwtje in de juiste richting – verleiden we mensen deze maand om ‘Fris & fruitig’ aan tafel te gaan. Keukentijger Wenda deed jarenlang onderzoek naar dit fenomeen. Zo geven we meer geld uit in winkelcentra met de juiste aroma’s en voelen we ons veiliger bij een frisse citrusgeur. Tijd om dit zintuig optimaal te benutten in de zorg!
Frisse lucht en geurstokjes
Een goede sfeer begint bij een neutrale basis. In de zorg hangen soms geurtjes die de eetlust onbedoeld remmen.
- Luchten: Het klinkt simpel, maar zet het raam even open vóór het eetmoment. Verse buitenlucht klaart de lucht letterlijk en figuurlijk op.
- Opfrissen: Gebruik geurstokjes met een lichte citrus- of muntgeur. Dit maakt mensen meer alert en fris, precies wat je wilt voor een gezamenlijke maaltijd.
Een kapje brood in de oven
Leg een half uur voor de maaltijd een kapje brood of een gevulde koek op lage temperatuur in de oven. De subtiele geur van warm deeg verspreidt zich razendsnel over de groep en zet de spijsvertering op scherp. Het is de ultieme verleiding zonder dat het moeite kost. Die gevulde koek smaakt daarna extra lekker; het kapje brood is puur voor de geur.
Beleving aan tafel
Bereid het eten in de buurt van de bewoners of patiënten. Pel dat mandarijntje eens in de huiskamer; je zult zien dat het direct beter gegeten wordt! Of snijd de kruiden pas aan tafel. Het scheuren van verse basilicum vlak voor het serveren geeft een heerlijke geurexplosie.
De frisse buurman
Geurnudging gaat ook over de mensen aan tafel. Ruikt iemand minder fris? Dat heeft direct invloed op de eetervaring van de rest. Pak dit tactvol aan, passend bij de persoon:
- De grap: Bij de ene werkt een luchtige, speelse opmerking prima.
- Het ritueel: Maak van het ‘opfrissen’ een vast onderdeel van het eetmoment. “Zullen we u even opfrissen met een lekker geurtje? Dan smaakt het eten straks nóg beter.” Een snelle spray deo of een fris washandje doet wonderen.
Met deze kleine ingrepen zorg je ervoor dat er beter gegeten wordt en mensen zich prettiger voelen. Geur maakt écht het verschil!
