door Wenda Linthorst
Lekker in je vel aan tafel
Rust rondom het eetmoment is voor mensen met dementie extra belangrijk, omdat zij prikkels moeilijker kunnen verwerken. Eten is al een sensorische beleving: je ruikt de soep, voelt de warmte van een kop thee, ziet felgekleurde verpakkingen op tafel en proeft misschien iets wat je niet herkent. Om overprikkeling te voorkomen, is het essentieel om een rustige omgeving te creëren, zodat het eetmoment zo ontspannen mogelijk verloopt.
Rust creëren
Bidden gebeurt steeds minder, maar het kan helpen om mensen samen te brengen. Of je nu gelovig bent of niet, het is een moment van samen zitten, even stil zijn en dankbaarheid tonen. Voor mensen met dementie is rust tijdens het eten dus extra belangrijk door alle prikkels.
Rust betekent:
- De medicatie niet aan tafel geven
- Zorgen dat er zo min mogelijk andere dingen gebeuren aan tafel of in de ruimte
- Een bewust gesprek voeren met oogcontact met de bewoner en niet allerlei gesprekken langs elkaar heen laten ontstaan
- De bewoners ruim de tijd geven om te eten
- Zelf ook rustig mee-eten en het zo voordoen
- De spullen die niet met het eten te maken hebben van tafel halen
- De radio en televisie uitzetten, eventueel bewust gekozen muziek aan op de achtergrond
Persoonlijk maken is vaak de simpelste oplossing
- Laat iemand zijn herinnering aan de herfst vertellen
- Geef een beetje extra persoonlijke aandacht
- Stel de vraag wat iemand op een soortgelijk moment deed, bijvoorbeeld of ze de hele dag televisie keken of gewoon met een tompouce in de tuin zaten
- Als iemand iets niet lust, trek dan niet meteen iets anders uit de kast. Soms is het voldoende om naar hun verhaal te luisteren of het eten in kleinere stukjes te snijden
door Yvette Magrijn
Inspiratiekaart ‘Ideeën voor het menu’
Hoe, wie of wat bepaalt wat er op het menu komt te staan. Wanneer en waar gebeurt dit? Hoeveel invloed hebben de bewoners en hoeveel invloed kan je ze geven zonder dat het iedere dag patat wordt? Enfin, hoe komt het menu tot stand en hoe kan je het beter maken?
Basis stappen
Voor een gevarieerd en praktisch weekmenu, dat aan de voedingsbehoeften voldoet en tijd, geld en stress bespaart.
- Plan je maaltijden en de tussendoortjes : ga na wat de bewoners lekker vinden. Noteer voor elke dag de hoofdmaaltijd. Is er ruimte om fruit, iets extra’s bij de lunch en de snack op het menu te zetten? Noteer ook de alternatieven voor dieetwensen.
- Variatie is Belangrijk: zorg voor een mix van verschillende voedingsmiddelen, zoals groenten, fruit, vlees, vis, en granen.
- Controleer de Voorraad: kijk wat je al in huis hebt om verspilling te voorkomen en vul aan wat je nog nodig hebt.
- Maak een boodschappenlijst: noteer alle ingrediënten die je nodig hebt voor de maaltijden. Dit helpt je om gericht te winkelen of online te bestellen en niks te vergeten.
- Overweeg gemak en tijdsbesparing: kies gerechten die passen bij het schema. Plan makkelijke maaltijden voor drukke dagen en wat uitgebreidere maaltijden voor rustige dagen.
- Flexibiliteit: laat ruimte voor veranderingen. Soms kan je de dag anders gaan, dus het is handig om af en toe een flexibele maaltijd opties te hebben. Of om gebruik te kunnen maken van aanbiedingen.
Je als een vis in het water voelen
Natuurlijk staan de wensen van de bewoners centraal. Maar jij als professional kan hier bijsturen. Want wanneer iemand zich gezond voelt, draagt dit bij aan het gevoel van welzijn. Gezonde mensen voelen zich gelukkiger. Jij kan de bewoners hierbij helpen. Met jouw kennis kan je ze mensen de goede kant opsturen door bijvoorbeeld te wijze op variatie, het belang van vette vis of juist stimuleren eens gewoon lekker te genieten. De elementen van een gezond weekmenu. Dit moet niet van ons, maar dit is wat het lichaam wenst om goed te werken. Ieder maand komt een thema aanbod en lees je waarom dit goed is en hoe je dit doet. Deze maand dus vette vis.
Elementen voor gezond weekmenu
- Voeg minstens 1 keer per week ongezouten noten toe aan het menu
- Zorg voor 125 g volkoren graanproducten per dag. Kijk of je kan overstappen naar volkoren boterhammen, pasta of rijst
- Bied 80 – 100 g eiwit per dag aan en gebruik tussen 250 en 500 ml melk of melkproducten per dag.
- Geef dagelijks 2 stuks fruit. Stel als regel koffie met een koekje én een stukje fruit.
- Zet wekelijks peulvruchten op het menu. Vervang 1 keer per week vlees door peulvruchten of 2 keer per week gedeeltelijk.
- Beperk de hoeveelheid keukenzout tot maximaal 6 g per dag. Vermijd kant-en-klare producten
- Bied dagelijks 250 g groenten aan, verspreid over de dag. Zorg voor ten minste twee kleuren groenten op het bord.
- Vervang dierlijke producten door meer plantaardige alternatieven. Gebruik smeerbare vetten en plantaardige olie.
- Maak bewuste keuzes over suikers. Zorg ervoor dat maaltijden lekker en herkenbaar zijn, en dat je van het eten kunt genieten.
door Gasttijger
Allergenen in de zorg – 5 tips
Koken voor grote groepen in de langdurige zorg kan uitdagend zijn. Medewerkers zien de voordelen voor kant-en-klare maaltijden door de tijdsbesparing, het gemak en de duidelijke etiketten met informatie over allergenen. Dit verkleint het risico op allergische reacties, wat cruciaal is in de zorg. Ellen Willemsen van Albron deed onderzoek naar versbereide maaltijden. Zij neemt je mee in allergenen-tips.
Het onderzoek van Ellen Willemsen laat zien dat versbereide maaltijden een positieve invloed hebben op hoe bewoners hun dag ervaren. Jij hebt dus een belangrijke sleutel in handen, hoe jouw bewoners de dag ervaren. Het is daarom belangrijk om goed aandacht te besteden aan allergenen om allergische reacties te voorkomen en de veiligheid van de bewoners te waarborgen.
Belang van allergeneninformatie
Allergenen zijn stoffen in voedsel die bij sommige mensen allergische reacties kunnen veroorzaken, variërend van lichte klachten zoals jeuk tot ernstige ademhalingsproblemen. In Europa zijn er 14 erkende allergenen die verplicht op etiketten vermeld moeten worden: glutenbevattende granen (zoals tarwe en spelt), schaaldieren, eieren, vis, pinda’s, soja, melk (lactose), noten (zoals amandelen en hazelnoten), selderij, mosterd, sesamzaad, zwaveldioxide en sulfieten, lupine, en weekdieren (zoals mosselen). Het is belangrijk om te weten welke allergenen in maaltijden zitten, omdat zelfs kleine hoeveelheden een allergische reactie kunnen uitlokken.
Tips voor het koken
Hier zijn 5 tips om het koken voor groepen makkelijker en veiliger te maken:
- Ken de bewoners: Kijk goed in de cliëntenkaart of het voedingsdossier om te weten welke allergieën of dieetwensen de bewoners hebben.
- Lees etiketten goed: Controleer altijd de ingrediënten op voorverpakte producten, zelfs als je ze al eerder hebt gebruikt.
- Voorkom kruisbesmetting: Gebruik schone keukengerei, snijplanken en werkbladen voor maaltijden zonder allergenen om te voorkomen dat allergenen zich verspreiden.
- Maak het smakelijk en voedzaam: Gebruik vervangende ingrediënten zoals plantaardige melk of glutenvrije pasta om veilige, maar ook lekkere en gezonde maaltijden te maken. Tegenwoordig zijn er veel goede vervangingen beschikbaar.
- Maak een placemat: Laat bewoners hun eigen placemat maken met tekeningen van favoriete gerechten en een apart vak voor allergenen. Dit is een leuke activiteit en helpt bij het controleren van wat geserveerd wordt.
Goede, veilige en voedzame maaltijden zijn belangrijk voor de gezondheid en het welzijn van bewoners in de langdurige zorg. Kennis over voeding, hygiëne en voedselveiligheid helpt bij het maken van veilige en smakelijke maaltijden en draagt bij aan een betere kwaliteit van leven voor de bewoners.
Meer weten over Ellen Willemsen en het onderzoek wat ze deed? Contact haar gerust via Linkedin of bekijk de website van Smaakchef.
