door Yvette Magrijn
Inspiratiekaart ‘Koken met gemak’
Maak het jezelf gemakkelijk
Er is niets mis mee om het jezelf af en toe makkelijk te maken. Tijdens het eten gebeurt er zoveel: bewoners naar de tafel begeleiden, de tafel dekken en dan nog die onverwachte dingen die aandacht vragen. Dan is het fijn als het eten al klaarstaat in de oven, in een schaal of pan. Iets wat niet kan aanbranden en dat je zo op tafel zet. Iets wat op dat moment de stress niet verhoogt. Het hoeft zeker niet ongezond te zijn.
Bereid eerder voor
Om 15.00 uur is het vaak rustiger dan rond etenstijd. Als er geen haast is, kunnen bewoners prima helpen. Ga lekker aan tafel zitten met een pot thee en begin met het snijden van groenten. Denk bij makkelijk voorbereiden aan ovenschotels, maaltijdsalades of maaltijdsoep. Dit kun je ook klaarmaken voor de volgende dag, met bijvoorbeeld restjes aardappelen van het avondeten, of voor je collega als de bezetting niet sterk is.
Inspiratie voor ovenschotels
- Prei-kerrie-gehakt ovenschotel: Schil de aardappels vroeg in de middag aan tafel. Het maakt niet uit als ze doorkoken, want ze worden toch puree. Bak gehakt rul met prei in plaats van gehaktballen te maken. Bouw de schotel in laagjes op en bestrooi met kaas. Zet het 45 minuten in de oven. Een ovenschotel blijft lang heet, dus het maakt niet uit als je 10 minuten later eet.
- Zuurkoolschotel met warm gerookte zalm.
- Spinazie à la crème met pasta, ei en witte bonenbechamel.
- Lasagne, maar dan met courgette of pompoen in laagjes er tussendoor.
- Bloemkoolschotel, kijk hiervoor ook eens naar ons Mac and cheese recept met bloemkoolrijst erdoor.
Voorbeelden van maaltijdsoepen
Bij herfstweer denken we natuurlijk aan Nederlandse erwtensoep. Maar kijk ook eens naar andere landen, bijvoorbeeld paprikasoep met bonen en (vegetarische) pittige worst, of een Provençaalse vissoep (diepvries zeevruchten en blikje tonijn) met linzen, tomaat, venkel, ui en courgette). Bij soep hoort vaak brood, vers afgebakken met kruidenboter of tapenade. Terwijl jij de soep opschept, genieten zij al van het brood.
door Yvette Magrijn
Inspiratiekaart ‘Ideeën voor het menu’
Hoe, wie of wat bepaalt wat er op het menu komt te staan. Wanneer en waar gebeurt dit? Hoeveel invloed hebben de bewoners en hoeveel invloed kan je ze geven zonder dat het iedere dag patat wordt? Enfin, hoe komt het menu tot stand en hoe kan je het beter maken?
Basis stappen
Voor een gevarieerd en praktisch weekmenu, dat aan de voedingsbehoeften voldoet en tijd, geld en stress bespaart.
- Plan je maaltijden en de tussendoortjes : ga na wat de bewoners lekker vinden. Noteer voor elke dag de hoofdmaaltijd. Is er ruimte om fruit, iets extra’s bij de lunch en de snack op het menu te zetten? Noteer ook de alternatieven voor dieetwensen.
- Variatie is Belangrijk: zorg voor een mix van verschillende voedingsmiddelen, zoals groenten, fruit, vlees, vis, en granen.
- Controleer de Voorraad: kijk wat je al in huis hebt om verspilling te voorkomen en vul aan wat je nog nodig hebt.
- Maak een boodschappenlijst: noteer alle ingrediënten die je nodig hebt voor de maaltijden. Dit helpt je om gericht te winkelen of online te bestellen en niks te vergeten.
- Overweeg gemak en tijdsbesparing: kies gerechten die passen bij het schema. Plan makkelijke maaltijden voor drukke dagen en wat uitgebreidere maaltijden voor rustige dagen.
- Flexibiliteit: laat ruimte voor veranderingen. Soms kan je de dag anders gaan, dus het is handig om af en toe een flexibele maaltijd opties te hebben. Of om gebruik te kunnen maken van aanbiedingen.
Je als een vis in het water voelen
Natuurlijk staan de wensen van de bewoners centraal. Maar jij als professional kan hier bijsturen. Want wanneer iemand zich gezond voelt, draagt dit bij aan het gevoel van welzijn. Gezonde mensen voelen zich gelukkiger. Jij kan de bewoners hierbij helpen. Met jouw kennis kan je ze mensen de goede kant opsturen door bijvoorbeeld te wijze op variatie, het belang van vette vis of juist stimuleren eens gewoon lekker te genieten. De elementen van een gezond weekmenu. Dit moet niet van ons, maar dit is wat het lichaam wenst om goed te werken. Ieder maand komt een thema aanbod en lees je waarom dit goed is en hoe je dit doet. Deze maand dus vette vis.
Elementen voor gezond weekmenu
- Voeg minstens 1 keer per week ongezouten noten toe aan het menu
- Zorg voor 125 g volkoren graanproducten per dag. Kijk of je kan overstappen naar volkoren boterhammen, pasta of rijst
- Bied 80 – 100 g eiwit per dag aan en gebruik tussen 250 en 500 ml melk of melkproducten per dag.
- Geef dagelijks 2 stuks fruit. Stel als regel koffie met een koekje én een stukje fruit.
- Zet wekelijks peulvruchten op het menu. Vervang 1 keer per week vlees door peulvruchten of 2 keer per week gedeeltelijk.
- Beperk de hoeveelheid keukenzout tot maximaal 6 g per dag. Vermijd kant-en-klare producten
- Bied dagelijks 250 g groenten aan, verspreid over de dag. Zorg voor ten minste twee kleuren groenten op het bord.
- Vervang dierlijke producten door meer plantaardige alternatieven. Gebruik smeerbare vetten en plantaardige olie.
- Maak bewuste keuzes over suikers. Zorg ervoor dat maaltijden lekker en herkenbaar zijn, en dat je van het eten kunt genieten.
door Gasttijger
Allergenen in de zorg – 5 tips
Koken voor grote groepen in de langdurige zorg kan uitdagend zijn. Medewerkers zien de voordelen voor kant-en-klare maaltijden door de tijdsbesparing, het gemak en de duidelijke etiketten met informatie over allergenen. Dit verkleint het risico op allergische reacties, wat cruciaal is in de zorg. Ellen Willemsen van Albron deed onderzoek naar versbereide maaltijden. Zij neemt je mee in allergenen-tips.
Het onderzoek van Ellen Willemsen laat zien dat versbereide maaltijden een positieve invloed hebben op hoe bewoners hun dag ervaren. Jij hebt dus een belangrijke sleutel in handen, hoe jouw bewoners de dag ervaren. Het is daarom belangrijk om goed aandacht te besteden aan allergenen om allergische reacties te voorkomen en de veiligheid van de bewoners te waarborgen.
Belang van allergeneninformatie
Allergenen zijn stoffen in voedsel die bij sommige mensen allergische reacties kunnen veroorzaken, variërend van lichte klachten zoals jeuk tot ernstige ademhalingsproblemen. In Europa zijn er 14 erkende allergenen die verplicht op etiketten vermeld moeten worden: glutenbevattende granen (zoals tarwe en spelt), schaaldieren, eieren, vis, pinda’s, soja, melk (lactose), noten (zoals amandelen en hazelnoten), selderij, mosterd, sesamzaad, zwaveldioxide en sulfieten, lupine, en weekdieren (zoals mosselen). Het is belangrijk om te weten welke allergenen in maaltijden zitten, omdat zelfs kleine hoeveelheden een allergische reactie kunnen uitlokken.
Tips voor het koken
Hier zijn 5 tips om het koken voor groepen makkelijker en veiliger te maken:
- Ken de bewoners: Kijk goed in de cliëntenkaart of het voedingsdossier om te weten welke allergieën of dieetwensen de bewoners hebben.
- Lees etiketten goed: Controleer altijd de ingrediënten op voorverpakte producten, zelfs als je ze al eerder hebt gebruikt.
- Voorkom kruisbesmetting: Gebruik schone keukengerei, snijplanken en werkbladen voor maaltijden zonder allergenen om te voorkomen dat allergenen zich verspreiden.
- Maak het smakelijk en voedzaam: Gebruik vervangende ingrediënten zoals plantaardige melk of glutenvrije pasta om veilige, maar ook lekkere en gezonde maaltijden te maken. Tegenwoordig zijn er veel goede vervangingen beschikbaar.
- Maak een placemat: Laat bewoners hun eigen placemat maken met tekeningen van favoriete gerechten en een apart vak voor allergenen. Dit is een leuke activiteit en helpt bij het controleren van wat geserveerd wordt.
Goede, veilige en voedzame maaltijden zijn belangrijk voor de gezondheid en het welzijn van bewoners in de langdurige zorg. Kennis over voeding, hygiëne en voedselveiligheid helpt bij het maken van veilige en smakelijke maaltijden en draagt bij aan een betere kwaliteit van leven voor de bewoners.
Meer weten over Ellen Willemsen en het onderzoek wat ze deed? Contact haar gerust via Linkedin of bekijk de website van Smaakchef.
door Wenda Linthorst
Wat voor invloed heeft vers eten op de bewoners?
Eten is belangrijk voor ons welzijn, zowel fysiek als mentaal. Ellen Willemsen van Albron heeft onderzocht over hoe vers eten invloed heeft op bewoners in de langdurige zorg. Ze vergeleek vers bereide maaltijden met kant-en-klare maaltijden. Wat viel op? Het bleek dat vers eten erg belangrijk is voor bewoners en dat medewerkers zich echt inzetten om dit goed te doen.
Resultaten
Uit het onderzoek bleek dat bewoners vers bereide maaltijden hoger waardeerden. Vers bereide maaltijden scoorden 33% hoger op smaak en 37% hoger op beleving en geur dan kant-en-klare maaltijden.
Hoewel de vragenlijsten geen groot verschil in emotioneel welzijn aangaven, bleek dat een betere maaltijdervaring een licht positieve invloed had op het emotioneel welzijn van bewoners.
Van de 38 geïnterviewde verzorgers gaven 25 aan dat verse maaltijden een positief effect hadden op het welzijn van bewoners. Zeven verzorgers merkten een lichte invloed, terwijl zes verzorgers geen effect zagen. Dit laat zien dat de kwaliteit en ervaring van maaltijden belangrijk zijn voor het welzijn van bewoners, ook al kwam dit niet duidelijk naar voren uit de vragenlijsten.
Een onderzoek als deze laat het belang zien van jouw werk als medewerker in de zorg die betrokken is bij één of meerdere eetmomenten. We zijn supertrots op jullie en de maaltijden die jullie bereiden. Op naar nog heel veel blije gezichten in de zorg.
Over de onderzoeker: Ellen Willemsen is Consultant Zorg en ex-studentonderzoeker Health Food Innovation Management aan Maastricht University.
Vind je het leuk om meer over het onderzoek te weten? Je kunt de infographic bekijken op onze site, via de knop. Ook kun je hieronder op ‘download de whitepaper’ drukken. Je wordt dan doorgeleid naar de pagina van Albron.
door Yvette Magrijn
Inspiratiekaart ‘Eet de regenboog’
Of je wortel lust
250 gram groente is best een hele berg als je die in een keer dient op te eten. Daarbij is ook nog het advies om verschillende groenten te eten, dat is op het menu vaak weer een gedoe. Maak het behapbaar voor de bewoners en jezelf door de groente aan te bieden gedurende de hele dag. Groenten zijn gezond doordat ze vitamines, mineralen en vezels leveren en weinig calorieën. Daarnaast geven ze ook nog kleur aan een bord.
Het hoeft niet meteen een berg te zijn
Het hoeft niet veel te zijn. Zie het als een amuse in een restaurant. Zo’n hapje is bedoeld om mensen bezig te houden, zichzelf te amuseren en alvast de eetlust en interesse voor het eten op te wekken
Groenten door de dag
- Ontbijtcake met wortel, avocado op toast, omelet met tomaat en champignons of een wortelmuffin
- Bietenbrownies voor bij de koffie of durf je een maisboterkoek te maken?
- Lunch? Doe een plakje tomaat of komkommer op de boterham. Voor de pit wat radijs.
- Kijk eens in het vak van de diepvries en zoek naar de groentesnacks.
- Gebruik vegetarisch groenteballetjes of falafel als snack. Een ideale middagsnack!
- Soep is een mega-groente-slurper en de koude versie – een groentesmoothie – past prima na fysieke inspanning. Heel groen hoeft dit niet te worden. Een hand spinazie door een bosbessensmoothie, zie en proef je amper. Wanneer je minder vocht toevoegt, heb je een groenten dessert, soort milkshake.
Borrelmoment met groenten
- Zorg dat de bewoners voordat ze aan tafel gaan, al wat groente snoepen
- Houd rekening dat het makkelijk met de vingers en zelfstandig te eten is
- Paprikachips met reepje paprika
- Blokje kaas met half tomaatje erbij
- Borrelen hoeft niet gezamenlijk. De ene bewoner peuzelt al wat weg terwijl de andere net aanschuift
- Serveer als snack 3 toastjes op een bord en leg daar veldsla, komkommer, kroepoek en wat chilisaus bij
Twee groentes
Daag jezelf uit om bij de hoofdmaaltijd 2 kleuren groente op het bord te leggen. Voor het oog al fijn, maar zo krijgt men meer gevarieerde voedingsstoffen binnen.
door Yvette Magrijn
Inspiratiekaart ‘Goed en gezond beleggen’
Of je wat anders dan worst lust?
Vleeswaar bevat veel verzadigde vetten en zout. Maar ja, kaas ook! Zelfs in sommige pindakaas zit volgens de norm te veel zout en suiker. Kant-en-klare salades verdienen ook geen punten als het gaat om gezonde voeding. In zoet beleg zitten weer veel toegevoegde suikers. Je hebt ook niet altijd tijd om alles zelf te maken. Hierbij tips wat waar in zit, wat een alternatief is of hoe je zelf aan de slag kan. Varieer en zorg dat je positief bezig blijft.
Vlees, wat is waar?
Bewerkt vlees zoals vleeswaren kan de kans verhogen op een beroerte, diabetes type 2 en darmkanker. Eet vleeswaren daarom niet vaker dan 1 keer per dag. Kies dan voor magere soorten zoals fricandeau, kipfilet, kalkoenfilet. Kip is minder vet dan ham. Of gebruik minder vleeswaar per broodje. Genieten van het product, maar dan spaarzaam.
Vegetarische kopie
Vegetarisch beleg zoals vega smeerworst of filet americain. Je ziet steeds meer alternatieven. Deze producten bevatten zoals de meeste kant-en-klare producten te veel zout en vet. Lees het etiket! Tevens zit hier vaak minder eiwit in. Voor de planeet is het wel een enorm voordeel als je minder vlees eet. En… veel langer houdbaar!
Bewaren van vleeswaren
- Bewaar vleeswaren in de koelkast tot aan de houdbaarheidsdatum op de verpakking.
- Gooi vleeswaren direct weg als de houdbaarheidsdatum is verstreken.
- Leg vleeswaren na gebruik snel terug in de koelkast en bewaar onderin de koelkast bij 4 graden.
- Eet geen vleeswaren die er raar uitzien of niet goed ruiken.
Zelf maken kan best
Maak zelf kipkerrie salade, bak een extra gehaktbal en snijd die in plakken. Combineer het met het bereiden van het avondeten en zet het klaar voor de volgende dag. Zelf bereide producten kun je maar 2 dagen bewaren, door het ontbreken van conserveringsmiddelen.
