door Wenda Linthorst
Maak het persoonlijk
Zoveel mensen, zoveel wensen. Oh ja, en over smaak valt niet te twisten. Allemaal argumenten om vooral niet naar de gast te luisteren. Terwijl jij ook weet dat persoonlijke aandacht het succes van een gerecht kan maken of breken. Of het nu de wens van de gast is, of die extra zorgzame toevoeging van je collega. We gaan hier verder met hoe anderen bijdragen aan jouw succes.
Noteer de wens per bewoner
Ja, dit kost tijd. De vele modellen zoals smaakkompas, -paspoort, -profiel, -kaart en -dagboek bevestigen de waarde hiervan.
Je kunt hierbij hulp vragen van het zorgteam of de naasten. Kijk op de volgende pagina voor een voorbeeld.
Maak een topbasisgerecht
Deze is voor iedereen hetzelfde, dus voeg hier niet te veel smaakmakers aan toe.
Kun je een weekmenu maken met een aantal basisgerechten die je makkelijk kunt aanpassen aan de persoonlijke wensen van de gast?
- Basis pastasalade (gerookte kip, gerookte zalm of gerookte tofu).
- Pasta met paddenstoelensaus.
- Chili con carne, chili con Quorn en Chili con garnalen
- Stoofpotje met vlees, peulvruchten of witvis.
Persoonlijke invloed
Persoonlijke keuze telt dubbel
Je weet dat het gevoel van regie belangrijk is voor bewoners. Probeer de gasten de mogelijkheid te geven om hun maaltijd te personaliseren. Er zijn wokrestaurants die met een basis talloze wensen vervullen.
Gemak van de toppingbar
Je kunt niet altijd aan alle smaakwensen voldoen. Smaken veranderen soms per dag en soms wordt het dan te complex.
Een toppingbar kan dan een uitkomst bieden. Begin met een ouderwets condimentenstel met mosterd, peper, zout, olie en azijn.
Pimp deze door citroenolie, dragonazijn, kruidenzout, piccalilly en chili-mix toe te voegen. Wees creatief. Soms kan dat ook van de plank komen.
Je kunt dit gebruiken om aan tafel de smaak persoonlijk te laten aansluiten. Krokant en knisperend kunnen ook smaken zijn!
Smaakroute bepalen – mensen op weg helpen
Soms is de weerzin voor eten en drinken te groot is geworden. Dat kan door het afweer-mechanisme of bijvoorbeeld continu misselijk zijn.
- Focus op 1 product wat mensen wel lekker vinden.
- Misschien zegt de gast wel yoghurt. Gebruik nu jouw vakkennis met een woordweb.
- Yoghurt betekent voor de gast: zuur, fris, koud, zacht, glad, romig.
- Koppel aan deze woorden dan weer producten.
- Maak met deze ingrediënten dan weer nieuwe gerechten.
- Of verleid ze met een dot yoghurt erin tot het eten van een beetje pompoensoep of pasta met een crème fraîche.
door Wenda Linthorst
Omgaan met smaakverandering
Bij ziekte, zoals kanker of dementie, kunnen geur en smaak flink veranderen. Tijdens behandelingen kan eten anders smaken en de reukbeleving afnemen. Dit kan lang zo blijven. Bij ouderdom nemen geur en smaak sowieso af. Dementie verergert dit proces vaak. Als professional in eten & drinken kun je hierop inspelen door te experimenteren met geur, prikkeling en smaak. Dit helpt om het plezier in eten en drinken te behouden.
Waarom eten we ?
In de basis eten we om energie te krijgen, gezond te blijven en ons goed te voelen. Daarvoor moeten we:
- Op een gezond gewicht blijven
- Alle voedingsstoffen binnenkrijgen
- In goede conditie blijven
Welzijn serveren
Daarnaast moet eten en drinken wat ons betreft vooral lekker, herkenbaar en genieten zijn! Wij noemen dit de vitamine LHG. Net als andere voedingsstoffen is vitamine LHG essentieel voor ons welzijn. Lekker Herkenbaar Genieten.
Eten is een sociale bezigheid
De mens is een sociaal dier. Samen eten verbindt en geeft warmte. Voor mensen met dementie of iemand die herstelt, is persoonlijke aandacht extra belangrijk. Maar eigenlijk geldt dit voor iedereen.
Aan het eind van de dag, als je moe bent, moet een maaltijd simpel en aantrekkelijk zijn. Want de slechtste maaltijd is de maaltijd die niet wordt opgegeten.
Geur als alarmsysteem
Geur werkt als een alarmsysteem. Denk aan gevaarlijk gas of bedorven melk. Ook is geur een bron van plezier. Denk aan vers gebakken brood of bloemen in de lente.
Als het reuk- en smaakvermogen afnemen, genieten mensen minder van hun eten en drinken. Geur en smaak geven kleur aan het leven!
Na een medische behandeling, zoals chemotherapie, kunnen smaken veranderen. Veel mensen ervaren:
- Een metaal- of kartonsmaak
- Een afkeer door negatieve associaties, bijvoorbeeld na overgeven van het (voorheen) lievelingseten.
Goed eten en drinken is essentieel voor herstel. Plezier en de troost van een smaakvolle maaltijd dragen daar in hoge mate aan bij.
Wat kun je doen?
Bij dementie
- Zoet heeft vaak de voorkeur
- Kruidige smaken kunnen helpen
- Smaakherinneringen uit de jeugd zijn vaak succesvol
- De behoeftes wisselen, dus blijf variëren
Voor mensen in en na behandeling
- Vermijd bittere of metaalachtige smaken
- Werk met frisse, zure en geurige ingrediënten
- Maak maaltijden aantrekkelijk met kleur en textuur
- Focus op wat wel smaakt en bouw dat uit.
Eten draait om meer dan voeding. Het is een stukje levenskwaliteit. Wat verlies je als smaak en geur veranderen? Hoe kun jij als dat verlies compenseren?
