Inspiratiekaart ‘Hapje vooraf’
Inspiratiekaart ‘Hapje vooraf’
In een restaurant noemen ze dat chique een amuse. Het woord amuseren zit hier duidelijk in. Het is dus letterlijk bedoeld om je even bezig te houden, totdat de eerste gang komt. Hoe fijn is het als mensen alvast tevreden aan tafel zitten? Deze maand draait om volkoren, met name door de positieve bijdrage aan de vezels op het menu. Om hier meteen meer mee aan de slag te gaan, nemen we als basis van de hapjes toastjes, Italiaanse bruschetta en canapés. Natuurlijk kiezen we voor de volkoren variant
Waarom zou je het serveren?
- Smaakpapillen activeren – Door de smaakpapillen te prikkelen, bereidt het lichaam zich voor op de komst van eten. Kauwen en slikken gaat beter.
- Eerste indruk geven – Het geeft een voorproefje van wat men kan verwachten.
- Eetlust opwekken – Een kleine, smaakvolle amuse maakt gasten nieuwsgierig naar de volgende gangen.
- Sfeer en beleving versterken – Het voelt als een extraatje en geeft een gevoel van luxe en gastvrijheid.
Bruchetta
Dit is een geroosterde stukje brood, meestal ciabatta of stokbrood, met een smaakvolle topping. Het is ook een goede manier om oud brood te verwerken. In Nederland kennen we dit als broodsoldaatjes. Gebruik dit recept om zelf bruchetta te maken, dan heb je zelf in de hand hoe hard ze worden. Smaakvolle toppings met groente zijn:
- Gepofte tomaat met pesto *
- Pompoenpuree met honing en walnoot
- Gegrilde paprika of andere groente met feta
- Bloemkoolmousse met Parmezaanse kaas
- Doperwtencrème met munt *
- Fijne broccoli met ansjovis en rode peper
Canapés, niet om op te zitten?
Canapés zijn kleine, feestelijke hapjes die vaak op een dunne basis worden geserveerd, zoals toast, bladerdeeg of een cracker. Maar een plakje komkommer kan ook. Hier zijn enkele voorbeelden:
- Toastje roomkaas pureren met spinazie en snippertje zalm
- Plakje gekookt ei op een schijfje aardappel met mayo
- Mini groente tarte tartin *
- Mini sandwich met komkommer en hummus
- Plakje biet met augurk en roomkaas op roggebrood
- Bloemkool met kerriemayonaise in cupje
- Wortelcrème met komijne-kaas
- Schijf courgette gegrild of gebakken met muhammara *
* De recepten vind je op: keukentijgers.com
We onderschatten mensen met dementie te vaak
We onderschatten mensen met dementie te vaak
Mensen met dementie worden steeds afhankelijker. Daarom nemen we vaak te veel uit handen. Maar juist dát zorgt voor meer gedragsproblemen en een snellere achteruitgang. Terwijl: mensen met dementie kunnen nog steeds leren!
Lerend vermogen bij dementie
Dementiedeskundige Ruud Dirkse schreef vijf boeken over dementie, waaronder Opnieuw geleerd, oud gedaan. Hij laat zien dat mensen met dementie nieuwe dingen kunnen aanleren, zolang het op de juiste manier wordt aangeboden.
Vier manieren van leren
Uit onderzoek blijkt dat vier leermethoden goed werken, zelfs bij dementie:
- Instrumenteel leren – beloon gewenst gedrag om het te versterken.
- Foutloos leren – voorkom fouten, zodat het juiste gedrag ingeslepen wordt.
- Associatieleren – koppel iets nieuws aan iets bekends.
- Emotieleren – positieve ervaringen helpen bij het onthouden.
Kleine stappen, groot verschil
Denk niet te groot, maar begin klein. Wil je iemand leren om zelfstandig koffie te zetten? Observeer eerst wat iemand al kan en bouw daarop voort. Maak een eenvoudig stappenplan, oefen zonder druk en geef positieve feedback. Dit werkt ook voor andere dagelijkse vaardigheden, zoals een vaste wandelroute onthouden of de rollator goed gebruiken.
Geen tijd? Het levert juist tijd op!
Veel zorgverleners en familieleden denken dat leren met dementie te veel tijd kost. Maar het tegendeel is waar: door mensen kleine taken zelf te laten doen, blijven ze langer zelfstandig en bespaar je uiteindelijk tijd.
Ruud Dirkse
Dementiedeskundige
Spel van verleiden: De kracht van herhaling
De kracht van herhaling in de zorg
Het thema is deze maand ‘volkoren moet je 3x horen’. We staan stil bij vezels. We hebben het over volkorenbrood. Het tweede deel van ons thema ‘3x horen’, gaat over herhaling. Wil je iets belangrijks vertellen? Dan is één keer zeggen waarschijnlijk niet genoeg om het te onthouden voor collega’s of bewoners. Over die drie keer, daar hebben we het over in dit artikel.
Marketing
Stel, je wilt muffins verkopen bij je huis. Eén stoepbord is niet genoeg: mensen zien het te laat of denken er niet aan. Maar zet je 100 meter verder een bord, speel je muziek bij je kraampje en laat je mensen een hapje proeven? Dan verkoop je meer. Onderzoek laat zien dat mensen iets 3 á 4 keer moeten zien of horen voordat ze in actie komen. Gebruik dit principe, ook bij de vlooienmarkt op Koningsdag!
Volkoren
Wil je dat er vaker volkoren producten worden gekozen? Eén keer benoemen in een overleg is niet genoeg. Je kunt ook zelf volkoren bestellen, maar een maand later ligt er nog steeds witte pasta. Herhaling is de sleutel!
Herhalen!
Blijf volhouden. Hoe vaker je iets benoemt, hoe groter de kans dat het wordt opgepakt. Dit geldt voor alles: van volkorenpasta tot op tijd komen of de vaatwasser goed inruimen. Het is niet persoonlijk, maar simpelweg hoe ons brein werkt.
Waarom moet ik herhalen?
Ons brein krijgt elke dag talloze prikkels. We kunnen niet alles onthouden en veranderen dus niet zomaar. Als iets vaker wordt herhaald, blijft het beter hangen en wordt actie waarschijnlijker.
Verschillende manieren van herhalen
Niet iedereen onthoudt dingen op dezelfde manier. Sommige mensen luisteren liever, anderen hebben een visuele herinnering nodig, en weer anderen moeten iets ervaren. Gebruik verschillende methodes:
- Vertel het vaker in gesprekken.
- Maak het zichtbaar met posters of stickers.
- Laat mensen ervaren door bijvoorbeeld een proeverij te organiseren.
- Gebruik herhaling in andere contexten: herhaal je boodschap in een nieuwsbrief, op een whiteboard of tijdens een informele koffiepauze.
Kan ik ook te veel herhalen?
Herhaling werkt, maar té vaak herhalen kan averechts werken. Onderzoek van Schmidt en Eisend (2015) laat zien dat mensen goed reageren op herhaling tot ongeveer tien keer. Daarna gaan ze het zelfs doorvertellen aan anderen. Dus had ik het al gezegd? Blijf herhalen, maar doe het slim!
Omgaan met klachten over het eten in de langdurige zorg: een praktische gids
Omgaan met klachten over het eten in de langdurige zorg: een praktische gids
Eten speelt een cruciale rol in het leven in de langdurige zorg. Het is niet alleen een bron van voedingsstoffen, maar ook een moment van gezelligheid en genieten. Maar laten we eerlijk zijn, hoe goed je het ook bedoelt, er zijn altijd bewoners die opmerkingen hebben over de maaltijden. Hoe ga je daar goed mee om?
Het LEARNT-model: jouw geheime wapen
Tijdens mijn opleiding aan de hotelschool maakte ik kennis met het LEARNT-model, een handig hulpmiddel dat ik ook met succes in de zorg toepas. Het biedt een helder stappenplan voor het omgaan met klachten.
1. Listen (Luisteren): meer dan alleen horen
Luisteren is de eerste stap en vaak al de helft van de oplossing. Maar luisteren is meer dan alleen horen wat iemand zegt. Het vraagt om oprechte aandacht, zonder de neiging om meteen een oplossing te willen aandragen of je te verontschuldigen. Soms is het gevoel gehoord te worden al voldoende voor iemand om zijn frustratie los te laten. Denk maar aan die keer dat je online boodschappen deed en er iets beschadigd aankwam. Je wilde het even melden, maar een heel nieuw product hoefde ook weer niet.
2. Empathize (Empathie tonen): laat zien dat je het begrijpt
Laat de bewoner merken dat je de klacht serieus neemt en dat je begrip hebt voor zijn of haar gevoelens. Afhankelijk van de persoonlijkheid en achtergrond van de bewoner kun je zinnen gebruiken als: “Ik begrijp dat dit niet fijn voor u is” of “Wat vervelend dat u deze ervaring heeft.”
3. Apologize (Excuses aanbieden): kort, krachtig en oprecht
Bied één keer je excuses aan, als je dat gepast vindt. Het is niet nodig om herhaaldelijk “sorry” te zeggen, dan wordt de kracht van het woord juist minder. Houd het kort, krachtig en oprecht.
4. React (Reageren): betrek de bewoner bij de oplossing
Probeer de oplossing bij de bewoner te leggen. Vraag: “Hoe zou u graag willen dat we dit oplossen?” In de zorg zijn we vaak geneigd om snel zelf met een oplossing te komen, maar soms is de bewoner al tevreden met een simpele aanpassing, zoals “Voor mij geen rode kool meer volgende keer.” Door de bewoner te betrekken, houd je de regie bij hem of haar.
5. Notify (Op de hoogte brengen): deel de informatie
Herhaling werkt, maar té vaak herhalen kan averechts werken. Onderzoek van Schmidt en Eisend (2015) laat zien dat mensen goed reageren op herhaling tot ongeveer tien keer. Daarna gaan ze het zelfs doorvertellen aan anderen. Dus had ik het al gezegd? Blijf herhalen, maar doe het slim!
6. Thanks (Bedanken): waardering voor feedback
Elke klacht biedt de kans om het eetmoment een beetje beter te maken. Bedank de bewoner voor de feedback. Het laat zien dat je de input waardeert en dat het bijdraagt aan het verbeteren van de zorg. Je zult merken dat het best leuk kan zijn om een klacht te ontvangen, omdat het aantoont hoe belangrijk jouw rol is in de dag van de bewoner.
Vraag regelmatig aan bewoners hoe ze de maaltijden ervaren. Zo kun je klachten achteraf verminderen en krijg je een beter beeld van de behoeften en wensen van de bewoners. Enthousiasme, een mooie presentatie van het eten en een plan om de maaltijden voortdurend te verbeteren, dragen bij aan een positieve eetervaring. Klachten zullen er altijd zijn, maar met LEARNT als je geheime wapen kun je ze omzetten in waardevolle feedback en de maaltijden in de langdurige zorg naar een hoger niveau tillen.
