Inspiratiekaart: Kruiden geven kleur, geur en smaakvariatie

Verse kruiden maken een maaltijd meteen een stuk aantrekkelijker. Zodra er een bord met fijngehakte peterselie, basilicum of dille op tafel staat, komt de geur je direct tegemoet. En die heerlijke geur wekt meteen de eetlust op! Als mensen ouder of ziek worden, gaan hun reuk en smaak vaak achteruit. Eten smaakt daardoor al snel flauw. Smaakprofessor Peter Klosse legt uit dat zout vooral een smaakversterker is. Wie liever minder zout gebruikt, kan het eten heel goed op smaak brengen met specerijen, mosterd, gember, citroensap en verse kruiden. Zo geef je een gerecht op een gezonde manier meer geur, kleur én variatie.

Dragon

Dragon is een van de weinige kruiden die van nature smaakversterkend werkt. Het heeft een verfijnde, peperachtige anijssmaak met een friszoete ondertoon. Dragon versterkt de smaak van sauzen, vlees en vis en is een smakelijk alternatief voor extra zout. In de Franse keuken speelt dragon een hoofdrol in de beroemde bearnaisesaus. De anijssmaak brengt de frisse zuren van de azijn en de romige boter mooi in balans.

Inspiratie

• Voeg verse dragon toe aan mayonaise of een dressing. Denk bijvoorbeeld aan remouladesaus voor bij kibbeling.
• Gebruik gedroogde dragon bij kip met gebakken champignons.
• Serveer dragonolie bij zalm of andere visgerechten.

Basilicum

Net als dragon, peterselie en dille is basilicum een zacht kruid. Meestal gebruik je alleen de blaadjes, die je vlak voor het serveren toevoegt.

Basilicum is onlosmakelijk verbonden met de Italiaanse keuken. Zelfs een paar blaadjes op een rookworst geven het gerecht al een Italiaans tintje. De lichtzoete smaak, met een vleugje kaneel, past perfect bij zomerse gerechten. Dankzij de volle smaakbeleving heb je vaak minder behoefte om extra zout toe te voegen.

Het bekendste gerecht met basilicum is de salade caprese: tomaat, mozzarella, basilicum en olijfolie. Samen vormen deze ingrediënten de kleuren van de Italiaanse vlag.

Basilicum past ook perfect op een pizza of als garnering bij een kom tomatensoep. Verhit basilicum liever niet te lang, want dan verliest het kruid veel van zijn smaak. Voeg de blaadjes daarom pas vlak voor het serveren toe.

Verse basilicum smaakt het lekkerst. Koop een plantje of een zakje verse basilicum. Zet een plantje op een lichte plek, bijvoorbeeld in de vensterbank.

Inspiratie

• Maak als tussendoortje een kleine salade caprese door een cherrytomaat, een mozzarellabolletje en een blaadje basilicum aan een prikker te rijgen.
• Basilicum is het hoofdingrediënt van pesto. Lekker als smeersel op brood of door een pastagerecht.
• Rol een kippendijfilet op met zongedroogde tomaat en een lepel pesto.
• Gebruik pesto in een groentelasagne om de courgette op smaak te brengen. Sluit de lasagne af met de bonenbechamel (zie website).

Dille

Dille heeft een frisse, licht citrusachtige smaak met een vleugje anijs. Het kruid past goed bij vis, zuivel en zure smaken. Bekende gerechten waarin dille een hoofdrol speelt zijn gravad lax, Zweedse köttbullar, dille-augurken (dill pickles) en aardappelsalade.

Ook tzatziki werd oorspronkelijk met dille gemaakt. Tegenwoordig wordt vaak munt toegevoegd of gebruikt in plaats van dille.

Inspiratie

Gooi een lege pot augurken niet weg. Snijd een komkommer in plakjes en leg deze in het overgebleven augurkenzuur. Voeg wat verse dille toe en laat het een dag staan. Zo maak je eenvoudig je eigen dillekomkommer.

Peterselie

Peterselie is een van de meest gebruikte kruiden in de keuken. Het heeft een frisse, hartige en licht peperige smaak die veel gerechten net wat meer smaak geeft. Er zijn twee bekende soorten: krulpeterselie en platte peterselie. Platte peterselie heeft een krachtigere smaak, terwijl krulpeterselie vaak als garnering wordt gebruikt. Voeg verse peterselie pas op het einde toe, zodat de smaak en kleur goed behouden blijven.

Peterselie kennen we vooral van kruidenboter of als garnering over aardappelen. Toch is het een kruid dat in keukens over de hele wereld wordt gebruikt. Je vindt het bijvoorbeeld terug in de Libanese tabouleh, Franse persillade, Vlaamse mosselen en Italiaanse gremolata.

Inspiratie

Maak eens een gremolata: een frisse mix van fijngehakte peterselie, knoflook en citroenrasp. Strooi deze vlak voor het serveren over vis, pasta of aardappelen. Je kunt er ook een zomerse dressing van maken door citroensap en olijfolie toe te voegen.

Gebruik peterselie wat vaker als smaakmaker. Hak het fijn en strooi het over een gerecht voor extra smaak, kleur en een frisse uitstraling. Zo oogt een maaltijd direct verser.

Gooi de steeltjes niet weg. Juist daarin zit veel smaak. Gebruik ze bijvoorbeeld om bouillon extra smaak te geven.

Koriander

Staat er in een Aziatisch recept peterselie? Dan wordt vaak koriander bedoeld. Koriander is, in tegenstelling tot peterselie, geen allemansvriend. Je vindt het heerlijk of je moet er helemaal niets van hebben.

Dat komt doordat een klein deel van de mensen een genetische variant heeft, waardoor koriander een zeepachtige smaak heeft. Voor anderen smaakt het juist fris, citrusachtig en licht peperig. Bij pittige gerechten kan die zeepachtige smaak zelfs helpen om de scherpte te verzachten.

Korianderblad wordt veel gebruikt in onder andere guacamole en Thaise gerechten.

Niet alleen het blad, maar ook het zaad van de koriander wordt veel gebruikt. Dit zaad heet ketoembar en roept veel minder negatieve reacties op. Je vindt het onder andere terug in Indonesische boemboes, Indiase curry’s en Hollandse speculaaskruiden.

Bonenkruid

Bonenkruid zit een beetje tussen de zachte en houtachtige kruiden in en behoort tot dezelfde plantenfamilie als tijm en oregano. Toch wordt het veel te weinig gebruikt. Daarom verdient het deze maand een plek in de schijnwerpers.

Zoals de naam al zegt, is bonenkruid de klassieke partner van bonen. Dat is niet voor niets. Bonenkruid bevat etherische oliën, zoals carvacrol en thymol. Deze kunnen de vorming van darmgassen verminderen en de spijsvertering ondersteunen. Daarom werd bonenkruid vroeger vaak met bonen meegekookt. Aan die combinatie dankt het kruid zijn naam.

Praktische toepassingen

• Kook een takje bonenkruid mee met de tuinbonen.
• Verwijder het takje voor het serveren.
• Voeg daarna een beetje boter of olijfolie toe.
• Lekker in combinatie met peterselie of munt.

Tip: Kook verse tuinbonen 8 tot 12 minuten. Zijn ze groter of wat ouder? Verwijder dan het buitenste vliesje (dubbel doppen). Zo worden ze zachter en zoeter van smaak.